Chuẩn đoán và điều trị phình động mạch chủ như nào?

0
350

Động mạch chủ là mạch máu lớn nhất của cơ thể, xuất phát từ tim và chia các nhánh đem máu đi nuôi các bộ phận của cơ thể. Từ tim đi ra, một đoạn của động mạch chủ ở trên ngực gọi là động mạch chủ ngực. Đoạn tiếp theo của động mạch chủ đi xuống bụng gọi là động mạch chủ bụng. Phình động mạch chủ xảy ra khi thành một đoạn của động mạch này bị suy yếu dẫn đến giãn lớn hơn 50% đường kính bình thường. Đoạn nào của động mạch chủ cũng có thể bị phình. Tuy nhiên, tần suất gặp ở động mạch chủ bụng là nhiều nhất (~70%).

1, Các xét nghiệm và chẩn đoán

Hầu hết phình động mạch chủ bụng được tìm thấy trong kiểm tra vì lý do khác. Ví dụ, trong kỳ kiểm tra thông thường, bác sĩ có thể cảm thấy mạch đập ở bụng, mặc dù bác sĩ sẽ có thể không thấy dấu hiệu của chứng phình động mạch thông qua ống nghe. Chứng phình động mạch chủ thường được tìm thấy trong kiểm tra y tế thường xuyên, chẳng hạn như X quang ngực hoặc siêu âm tim hoặc bụng, đôi khi là một lý do khác.

Nếu bác sĩ nghi ngờ có phình động mạch chủ, kiểm tra chuyên ngành có thể xác nhận nó. Các xét nghiệm này có thể bao gồm:

+ Siêu âm tim. Sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh của tim. Siêu âm tim hiển thị buồng tim và van tim đang làm việc. Thỉnh thoảng, để có thể nhìn thấy động mạch chủ, bác sĩ có thể đề nghị siêu âm tim qua thực quản, trong đó các sóng âm được tạo ra từ bên trong cơ thể bằng một thiết bị đưa xuống thực quản.

+ Siêu âm bụng. Có thể giúp chẩn đoán phình động mạch chủ bụng. Kiểm tra này không đau, nằm ngửa trên bàn và gel ấm được áp cho vùng bụng. Gel giúp loại bỏ sự hình thành của các túi khí giữa cơ thể và dụng cụ mà kỹ thuật viên sử dụng để xem động mạch chủ, gọi là đầu dò. Các kỹ thuật viên ép đầu dò với da trên bụng, di chuyển từ khu vực này tới khu vực khác. Đầu dò sẽ gửi hình ảnh tới màn hình máy tính để kiểm tra chứng phình động mạch tiềm năng.

+ Chụp cắt lớp vi tính (CT scan). Thử nghiệm này không đau và có thể cung cấp cho bác sĩ hình ảnh rõ ràng về động mạch chủ. Trong một CT scan, nằm trên bàn bên trong máy gọi là giàn. Bức xạ đi qua cơ thể và chuyển nó thành tín hiệu điện. Máy tính thu thập tín hiệu này và gán cho nó một màu sắc khác nhau, từ màu đen sang trắng, tùy thuộc vào cường độ tín hiệu. Các máy tính sau đó lắp ráp những hình ảnh và hiển thị chúng trên màn hình máy tính.

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan)

+ Chụp cộng hưởng từ (MRI). MRI là một thử nghiệm hình ảnh. Hầu hết máy MRI có một nam châm lớn có hình dạng như một chiếc bánh hoặc đường hầm. Nằm trên bàn trượt vào đường hầm. Từ trường hạt nguyên tử trong một số tế bào. Khi sóng radio được phát đối với các hạt liên kết này, nó tạo ra tín hiệu khác nhau tùy theo loại mô. Bác sĩ có thể sử dụng những hình ảnh được tạo ra bởi các tín hiệu để xem nếu có chứng phình động mạch.

Thường xuyên kiểm tra đối với người có nguy cơ phình động mạch chủ bụng. Bởi vì phình động mạch chủ thường không gây ra triệu chứng, bất cứ ai tuổi 60 và lớn hơn, những người có yếu tố nguy cơ cho việc phát triển phình động mạch chủ nên xem xét kiểm tra thường xuyên cho tình trạng này. Đàn ông tuổi từ 65 – 75, người đã từng hút thuốc cần phải kiểm tra một lần cho phình động mạch chủ bụng bằng cách sử dụng siêu âm bụng. Đàn ông tuổi 60 và nhiều hơn với lịch sử gia đình có phình động mạch chủ bụng cũng nên xem xét kiểm tra.

Vấn đề gây ra phình động mạch xảy ra trong lồng ngực (phình động mạch chủ ngực) có thể có yếu tố gia đình. Bởi vì điều này, bác sĩ có thể khuyên nên có các thử nghiệm để kiểm tra động mạch chủ ngực nếu có yếu tố gia đình, chẳng hạn như một người anh em, con trai hay con gái, có hội chứng Marfan hay vấn đề khác có thể gây ra phình động mạch chủ ngực. Xét nghiệm bổ sung để kiểm tra chứng phình động mạch chủ ngực bao gồm:

+ Hình ảnh. Bác sĩ có thể khuyên người thân siêu âm tim hoặc thử nghiệm hình ảnh để kiểm tra hội chứng Marfan hay các tình trạng khác của động mạch chủ ngực. Nếu bác sĩ thấy động mạch chủ giãn rộng hoặc phình động mạch, có thể cần phải thử nghiệm hình ảnh trong vòng sáu tháng để đảm bảo động mạch chủ không phát triển lớn hơn.

+ Thử nghiệm di truyền. Một trong những nguyên nhân của chứng phình động mạch động mạch chủ ngực, hội chứng Marfan là một di truyền. Hiện giờ, không có xét nghiệm di truyền một mình chắc chắn có thể chỉ ra chẩn đoán hội chứng Marfan. Tuy nhiên, xét nghiệm di truyền có thể hỗ trợ trong việc chẩn đoán hội chứng Marfan, đặc biệt là nếu không có triệu chứng. Ngoài ra, có thể xem xét việc thử nghiệm di truyền và tư vấn di truyền trước khi bắt đầu xây dựng gia đình, để xem cơ hội mà hội chứng Marfan truyền cho trẻ em trong tương lai.

2, Phương pháp điều trị và thuốc

Mục tiêu của điều trị là để ngăn ngừa phình động mạch giãn rộng. Nói chung, các tùy chọn điều trị là để xem và chờ đợi hoặc có phẫu thuật. Quyết định phụ thuộc vào kích thước của phình động mạch chủ và tốc độ phát triển.

2.1. Dưới đây là những hướng dẫn chung để xử lý phình động mạch chủ bụng

+ Phình động mạch nhỏ. Nếu động mạch chủ bụng phình nhỏ, đường kính khoảng 4 cm hoặc nhỏ hơn và không có triệu chứng, bác sĩ có thể gợi ý theo dõi tiếp tục hơn là phẫu thuật. Nói chung, phẫu thuật không cần thiết cho phình động mạch nhỏ vì nguy cơ phẫu thuật vượt quá nguy cơ vỡ.

Nếu chọn phương pháp này, bác sĩ sẽ theo dõi phình động mạch với siêu âm định kỳ, thường là mỗi 6 đến 12 tháng và khuyến khích báo cáo ngay lập tức nếu bắt đầu có đau bụng hoặc đau lưng, dấu hiệu tiềm năng của bóc tách hoặc vỡ.

+ Chứng phình động mạch vừa. Biện pháp cho chứng phình động mạch vừa, giữa 4 và 5,5 cm, chưa rõ những rủi ro của phẫu thuật so với chờ đợi và theo dõi. Sẽ cần phải thảo luận về những lợi ích và rủi ro của chờ đợi so với phẫu thuật và đưa ra quyết định với bác sĩ.

+ Chứng phình động mạch lớn hoặc đang phát triển nhanh. Nếu có phình động mạch lớn 5,5 cm hoặc phát triển nhanh chóng, hơn 0,5 cm trên sáu tháng, rỉ máu hoặc đau đớn, có thể sẽ cần phải phẫu thuật. Phẫu thuật để sửa chữa phình động mạch chủ bao gồm loại bỏ phần động mạch chủ hư hỏng và thay thế nó bằng ống tổng hợp. Thủ tục này đòi hỏi phải phẫu thuật mở ổ bụng hoặc ngực, và sẽ trải qua vài tháng để hoàn toàn hồi phục.

Cũng có thể có một thủ tục ít xâm lấn gọi là nội soi mạch (endovascular) để sửa chữa chứng phình động mạch. Các bác sĩ ghép ống tổng hợp đính kèm vào phần cuối của ống thông đưa qua động mạch ở chân và luồn lên thành động mạch chủ. Việc ghép ống lưới kim bao phủ hỗ trợ, tại vị trí của phình động mạch và gắn chặt vào bằng móc hoặc khâu. Ghép góp phần củng cố thêm, tránh sự suy yếu của động mạch chủ để tránh vỡ động mạch này.

Thời gian phục hồi cho những người nội soi mạch ngắn hơn những người phẫu thuật mở ngực hay phẫu thuật bụng, khoảng một hoặc hai tuần so với sáu tuần với phẫu thuật mở. Nghiên cứu cho thấy những người đã phẫu thuật nội soi mạch cũng có ít tai biến tử vong hơn và biến chứng khác do chứng phình động mạch.

2.2. Điều trị chứng phình động mạch chủ ngực

Nếu có phình động mạch chủ ngực, phẫu thuật thường được khuyến cáo. Nếu phình động mạch 5,5 cm hoặc lớn hơn. Nếu có hội chứng Marfan hay tiền sử gia đình mổ động mạch chủ, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật cho chứng phình động mạch nhỏ hơn.

Đối với những người có hội chứng Marfan, thuốc chẹn beta được chỉ định để làm chậm sự tăng trưởng của phình động mạch chủ ngực.

Mặc dù có thể để sửa chữa phình động mạch chủ vỡ bằng phẫu thuật khẩn cấp, rủi ro là cao hơn nhiều và có ít cơ hội sống sót. Nhiều người có phình động mạch chủ vỡ chết trước khi đến bệnh viện.

Kiến nghị cho điều trị phẫu thuật phình động mạch chủ ngực phụ thuộc vào việc có điều kiện, chẳng hạn như hội chứng Marfan, và vị trí của phình động mạch này.

3, Phòng chống

Không có thuốc nào có thể ngăn chặn phình động mạch chủ. Các nhà nghiên cứu nghĩ rằng thuốc statin và một số thuốc kháng sinh có thể làm chậm sự tăng trưởng của phình động mạch chủ nhỏ. Ngoài ra còn có một số bằng chứng cho thấy các thuốc chặn thụ thể angiotensin – losartan có thể ngăn chặn hình thành phình động mạch.

Bây giờ, cách tốt nhất để ngăn chặn phình động mạch chủ là giữ cho các mạch máu càng khỏe mạnh càng tốt. Điều đó có nghĩa là các bước sau:

+ Giữ huyết áp ổn định, Không hút thuốc, Hãy tập thể dục thường xuyên, Giảm cholesterol và chất béo trong chế độ ăn uống.

+ Điều đặc biệt quan trọng là bỏ thuốc lá vì hút thuốc lá có thể làm tăng cơ hội phát triển phình động mạch.

Nếu có một số yếu tố nguy cơ phình động mạch chủ, hãy nói chuyện với bác sĩ. Nếu có nguy cơ, bác sĩ có thể đề nghị biện pháp bổ sung, kể cả thuốc hạ huyết áp và thuốc giảm bớt căng thẳng vào động mạch bị suy yếu. Cũng có thể xem xét kiểm tra siêu âm mỗi vài năm.

Thảo Liên

Đặt câu hỏi hoặc ý kiến bình luận

avatar